Hexagon Blue block

Geloof werkt

Door Gerrit Heuver op 01-07-2018

Geloof werkt.

Jarenlang heb ik als pastor buiten de kerk gewerkt, nu weer er binnen, als part-time predikant in Nunspeet. Ik merk het verschil dagelijks, ook in de volgorde van de vragen die ik me stel. Eerder stonden gezondheid en welzijn centraal, en vroegen we ons af welke rol geloof daarin speelt, nu staat het geloof weer centraal en vragen we ons af hoe dat doorwerkt in je gewone leven, inclusief gezondheid en welzijn.

Een mooi voorbeeld: ik was op de Hezenberg bezig met het opstellen van een protocol rond zelfdoding. Ik vond een landelijke richtlijn waarin veel verstandigs stond, zowel over diagnostiek (hoe herken je het risico op suïcide) als ook over behandeling (wat moet je doen?).

Er stond ook een alinea in over ‘beschermende factoren’. Zaken die een mens helpen om niet zó wanhopig te worden dat je concrete plannen voor zelfdoding gaat maken. Op nummer drie van die beschermende factoren stond ‘Actief betrokken zijn bij een religieuze gemeenschap’. Een kerk dus, of moskee, of synagoge.

Het deed mij denken aan andere opvallende uitspraak die ik eerder tegenkwam, ik heb die bewaard, ik citeer letterlijk: "Het positieve effect van religieus geloof en spiritualiteit op de geestelijke en fysieke gezondheid vormen één van de best bewaarde geheimen van de psychiatrie en de algemene geneeskunde. Als de bevindingen van de overvloed aan onderzoeken op dit punt het tegendeel hadden aangetoond, als er ontdekt was dat religie schadelijk is voor de geestelijke gezondheid, dan had dat de voorpagina gehaald van alle landelijke kranten." (Bron: Professor Andrew Sims: ‘Is faith delusion? Why religion is good for your health.’)

Waarom haalde dit positieve bericht dan niet de krantenkoppen? Omdat wetenschappers en/of journalisten het een beetje gênant vinden, dat zoiets ouderwets en achterhaalds als geloof goed blijkt te zijn voor je psychisch welbevinden, en zelfs een beschermende factor blijkt te zijn tegen zelfdoding? Of is het niet nieuwswaardig genoeg? Is het iets wat we eigenlijk altijd al wel onder onze klompen aanvoelden? Ik weet het niet. Het is in elk geval voor mensen die toch maar trouw blijven aan een ‘religieuze gemeenschap’ wel een mooie gedachte. Je doet het er natuurlijk niet om, je gelooft niet ‘om er beter van te worden’. Maar dat het wel zo is, wetenschappelijk bewezen zelfs, dat is toch maar een mooie bijvangst!

Toch ook even twee kritische kanttekeningen: Eén: geloof, godsdienst kan ook wel degelijk een ziekmakende werking hebben. Aleid Schilder schreef ooit een boek ‘Hulpeloos maar schuldig’, waarin ze een bepaalde vorm van geloof zo samenvatte: ‘Aan je redding kun je geen enkele bijdrage leveren, maar als je verloren gaat is dat wel helemaal je eigen schuld’. Ik kan me voorstellen dat daarmee psychische gezondheid behoorlijk ondermijnd wordt.

Twee: het is minder plat dan ik het hierboven voorstel. Je geloof kan je, ook als je psychisch perfect gezond bent, wel eens behoorlijk in de weg zitten. Je levensovertuiging helpt je niet alleen, het stelt ook eisen aan je. Morele eisen bijvoorbeeld, die des te scherper komen te liggen in een wereld waarin alles allang niet meer over rozen gaat. Als ik geloof dat God liefde is, en dat dat niet alleen voor mij geldt maar ook voor alle andere mensen, dan kan ik mij veel minder afzijdig houden dan wanneer ik geloof in de ‘survival of the fittest’. Ik noem maar wat. Dat kan een gesprek met jezelf opleveren dat niet altijd gemakkelijk is. Maar ook zo’n innerlijke discussie hou je (geloof ik) des te beter uit, naarmate je er op durft te vertrouwen dat je er niet alleen in bent. Dat er anderen zijn (die ‘religieuze gemeenschap’) en dat er een Ander is die je daarin steunen en meenemen, ‘Die niet loslaat het werk dat zijn hand begon’.

Gerrit Heuver

Andere blogs
Geloof werkt